Wat zijn ‘uitheemse soorten’ of ‘exoten’?

  • Reuzenbereklauw: het sap van deze plant bevat chemicaliën die bij aanraking en onder invloed van zonlicht brandwonden veroorzaken.
  • Stierkikker: deze forse kikker (tot 22 cm, 900 g) is een duchtig roofdier dat grote prooien aankan. Op zijn menu staan ook amfibieën, vogels en kleine zoogdieren.
  • Westerse karmozijnbes: deze plantensoort kan een dichte ondergroei vormen en de vegetatie wegconcurreren. De plant produceert bovendien giftige stoffen die daarbij helpen.

Soorten zijn ‘uitheems’ als zij door menselijk toedoen –bewust of onbewust– buiten hun natuurlijke verspreidingsgebied zijn geïntroduceerd. Uitheemse soorten worden ook wel ‘exoten’ genoemd. Deze term is gangbaar bij o.a. terreinbeheerders. Dit kunnen zowel planten, dieren of micro-organismen (bv. schimmels) zijn. De manieren waarop zij geïntroduceerd worden, zijn zeer divers: zij kunnen onbedoeld meereizen met personen of goederen, of ontsnappen uit kweek of gevangenschap. Het aantal uitheemse soorten is sterk toegenomen in de afgelopen eeuw. In Europa zijn al zeker 11000 uitheemse soorten in de natuur vastgesteld. In Vlaanderen zijn sinds 1800 al bijna 2000 uitheemse plantensoorten vastgesteld.

Wat zijn ‘invasieve exoten’?

De meeste uitheemse soorten veroorzaken geen problemen, bijvoorbeeld omdat ze zich in ons klimaat niet blijvend kunnen vestigen. Anderen weten zich wel te vestigen, maar groeien niet uit tot een plaag of richten geen schade aan.

Bij een kleine minderheid van soorten wordt, na vestiging en uitbreiding, evenwel een negatieve impact op de natuur, de volksgezondheid of infrastructuur vastgesteld. In dat geval spreekt men van een ‘invasieve uitheemse soort’.

De vuistregel stelt dat van elke 1000 getransporteerde soorten er 100 in de natuur belanden, er zich daarvan 10 vestigen, en er daarvan één schade toericht. Zo worden er van de ongeveer 2000 uitheemse planten in Vlaanderen slechts een 60-tal als problematisch bestempeld. Voor dergelijke soorten dringt een aanpak zich op.

Meer informatie over invasieve soorten in België vind je op de website van het Belgisch Forum Invasieve Soorten.