Klimaatverandering en natuurbeheer inleiding

Het vijfde beoordelingsrapport van het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) toont aan dat recente klimaatveranderingen het gevolg zijn van door de mens veroorzaakte uitstoot van broeikasgassen. Sinds de industriële revolutie zijn atmosferische concentraties van koolstofdioxide (CO2), methaan (CH4) en lachgas (N2O) sterk gestegen. Momenteel zijn ze hoger dan ooit tevoren, met als gevolg een globale opwarming van ongeveer 1,0 °C ten opzichte van het pre-industriële niveau. In België was deze temperatuurstijging zelfs nog sterker.

De Vlaamse Regering heeft het Klimaatakkoord van Parijs onderschreven en erkent daarmee de noodzaak om de globale temperatuurstijging te beperken tot ver onder 2°C ten opzichte van het pre-industriële niveau, en om inspanningen te doen om de stijging te beperken tot 1,5°C ten opzichte van het pre-industriële niveau.

Om de uitstoot van broeikasgassen te doen dalen en op termijn een balans tussen de antropogene emissies en de opname van broeikasgassen te verwezenlijken, moet Vlaanderen op verschillende niveaus actie ondernemen. Dit doel kan enkel bereikt worden met een brede set aan maatregelen. Ook natuurgebieden kunnen een bijdrage leveren. Via het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) wil de Vlaamse Overheid klimaatverandering tegengaan door in natuurgebieden koolstofvoorraden te beschermen en koolstoflekken te beperken. Om koolstofvoorraden te beschermen is het van essentieel belang om de koolstofhotspots, locaties met bovengemiddelde koolstofvoorraden, te detecteren en beschermen. In dit hoofdstuk (zie onderstaande pagina's) geven we een overzicht van bijdragen die natuurtypes en natuurbeheer in Vlaanderen kunnen leveren aan klimaatmitigatie en vertaalt ze naar concrete toepassingen op het terrein. De nadruk ligt hierbij op koolstoflekken, koolstof die verloren gaat door het gevoerde beheer, waarbij we aanbevelingen voor koolstofvriendelijk beheer trachten op te lijsten. Het rapport houdt evenwel geen rekening met de impact van koolstofvriendelijke beheermaatregelen op de biodiversiteit of andere ecosysteemdiensten van natuurgebieden. Dit lag buiten de scope van deze literatuurstudie. Trade-offs en synergiën die in de literatuurstudie werden tegengekomen, worden wel kort beschreven. Het correct inschatten van de impact van bepaalde maatregelen is heel sterk context gebonden en het maken van de juiste afwegingen of het stellen van prioriteiten is een belangrijke taak die weggelegd is voor terreinbeheerders en beleidsmakers.