Inventariseren via gestandaardiseerde methoden

Wanneer een soort als doel is opgenomen in het natuurbeheerplan kan het wenselijk zijn niet enkel het leefgebied van de soort op te volgen, maar ook de soort zelf via een gestandaardiseerde vangst- of telmethode. De soorten kunnen opgevolgd worden via een gestandaardiseerde vangst- of telmethode wanneer:

  • de soort als doel is opgenomen in het natuurbeheerplan,
  • het beheer impact heeft op het voorkomen van de soort,
  • de soort (relatief) eenvoudig te inventariseren is,
  • de soort zeldzaam is,
  • de soort een kritische populatie vormt in het betreffende gebied.
  • Vogels worden enkel opgevolgd indien ze als broedvogel voorkomen in het betreffende gebied, niet als toevallige gast of wintergast.

Wanneer de soort zeer zeldzaam is, wordt de soort verplicht opgevolgd via een gestandaardiseerde vangst- of telmethode.

Wanneer voor de soort een soortenbeschermingsprogramma (SBP) bestaat, moet steeds de toets met het SBP gebeuren. Wanneer voor het betreffende gebied de soort in kader van het SBP wordt opgevolgd, kunnen deze gegevens gebruikt worden voor de beheerevaluatie en dient deze soort niet meer apart te worden geïnventariseerd. Hieronder vind je de link naar de lijst van bestaande SBP's.

Wanneer een soort op Vlaams niveau wordt opgevolgd via het soortenmeetnet Natura 2000, moet steeds de toets met het Vlaamse meetnet gebeuren. Wanneer voor het betreffende gebied de soort in het Vlaamse meetnet wordt opgevolgd, kunnen deze gegevens gebruikt worden voor de beheerevaluatie en dient deze soort niet meer apart te worden geïnventariseerd. De link naar een overzicht van alle meetnetten vind je hieronder.

De soorten die in aanmerking komen voor gestandaardiseerde opvolging staan opgelijst in het document hieronder, met aanduiding van de meetnetten en de SBP. In deze lijst vind je soorten die verplicht moeten worden opgevolgd, en soorten die na overleg kunnen worden opgevolgd.

Lijst met soorten voor beheermonitoring volgens code goede praktijk

PDF-pictogram Download (266.35 KB)

Een soortbeschermingsprogramma wordt in overleg met betrokken doelgroepen opgesteld en omvat een aantal maatregelen met als doel ervoor te zorgen dat een soort (of meerdere soorten) binnen Vlaanderen in een gunstige staat verkeren. Een soortenbeschermingsprogramma wordt door de minister...

Voorbeeld

In een natuurgebied wordt bij het opmaken van het beheerplan een inventarisatie verricht. Na het onderzoek van de poelen vindt men volgende soorten: Vinpootsalamander, Alpenwatersalamander, Kleine watersalamander, Bruine kikker, Bastaardkikker, Boomkikker, Gewone pad.

In het beheerplan staan maatregelen om de poelen te onderhouden en een extra poel te graven. De Boomkikker is daarbij een doelsoort.

We checken de lijst van soorten die in aanmerking komen voor opvolging. De Boomkikker staat vermeld als soort met "Beheermonitoring kan". De andere gevonden amfibiesoorten staan in de lijst niet vermeld en mogen natuurlijk worden gemonitored, maar vanuit de regelgeving is er geen verplichting noch subsidies voorzien.

Terug naar de Boomkikker, we zien dat er een soortbeschermingsprogramma (SBP) is gemaakt voor deze soort, alsook een meetnet is voorzien met een vast monitoringsprotocol. In deze plannen dient de beheerder dan even de lijst met gebieden te bekijken waar deze soort al door wetenschappers van het Instituut voor Natuur- en bosonderzoek wordt opgevolgd. Als het gebied in minstens een van beide documenten voorkomt, kan de beheerder vervolgens de gegevens uit deze onderzoeken gebruiken om zijn beheer te evalueren. Zelf monitoren komt in dat geval niet in aanmerking voor subsidies.

Stel dat de Knoflookpad zou gevonden zijn. Op de lijst staat die aangeduid met "Beheermonitoring moet". Maar hiervoor geldt evengoed de regel van meetnetten en SBP's. Maar stel dat in jouw gebied Knoflookpad voorkomt, en jouw gebied ontbreekt op de lijst met gebieden waar al een meetnet is of waar een SBP voor is opgesteld, dan is opvolgen door de beheerder verplicht, en dient hij daarvoor het bestaande monitoringsprotocol te gebruiken.