Graslanden: bescherming en gevolgen

Bescherming van graslanden in navolging van het Natuurdecreet.

Het Vegetatiebesluit (BVR van 23 juli 1998 tot vaststelling van nadere regels ter uitvoering van het decreet van 21 oktober 1997 betreffende het natuurbehoud en het natuurlijk milieu), een van de uitvoeringsbesluiten van het Natuurdecreet, regelt de bescherming van o.a. historisch permanente graslanden in Vlaanderen.

Het Maatregelenbesluit (BVR van 21/11/2003 houdende maatregelen ter uitvoering van het gebiedsgericht natuurbeleid), een van de uitvoeringsbesluiten van het Natuurdecreet, regelt de bescherming van o.a. permanente graslanden in Vlaanderen.

Bescherming HPG

Het wijzigen van historisch permanente graslanden is ofwel verboden ofwel onderworpen aan de omgevingsvergunningsplicht (omgevingsvergunning voor het wijzigen van vegetaties). Of de wijziging verboden dan wel vergunningsplichtig is, hangt af van de ruimtelijke bestemming of de geografische ligging.

Het wijzigen van historisch permanente graslanden, met inbegrip van het daaraan verbonden microreliëf en poelen, is VERBODEN als die graslanden gelegen zijn:

  1. in de groene bestemmingen (groengebied, parkgebied, buffergebied, bosgebieden) op de bestemmingsplannen en de bestemmingsgebieden die vergelijkbaar zijn met die gebieden;
  2. in beschermd cultuurhistorisch landschap;
  3. in SBZ Poldercomplex (BE2500932) en SBZ Het Zwin (BE2501033) als er voor die gebieden geen afwijkende instandhoudingsdoelstellingen (natuurdoelen) vastgesteld zijn die het wijzigen noodzakelijk maken;
  4. op de kaart opgemaakt door de Vlaamse regering. Het verbod geldt voor zover de HPG’s definitief zijn vastgesteld én gelegen zijn binnen een van de gebieden beschreven onder 1, 2 of 3.

In de volgende gebieden en zones is het wijzigen van historisch permanente graslanden, met inbegrip van het daaraan verbonden microreliëf en poelen OMGEVINGSVERGUNNINGSPLICHTIG:

  1. in valleigebieden, brongebieden, natuurontwikkelingsgebieden, agrarische gebieden met ecologisch belang of agrarische gebieden met bijzondere waarde op de bestemmingsplannen en de bestemmingsgebieden die vergelijkbaar zijn met die gebieden;
  2. in SBZ IJzervallei (BE 250083)
  3. in SBZs in uitvoering van de Habitatrichtlijn, in zoverre het desbetreffende type historisch permanent grasland binnen deze perimeters als habitat is aangemeld;
  4. op de kaart opgemaakt door de Vlaamse regering. De vergunningsplicht geldt voor zover de HPG’s definitief zijn vastgesteld én gelegen zijn binnen een van de gebieden beschreven onder 1, 2 of 3.

Bescherming permanente graslanden

Het Maatregelenbesluit vult in art. 6 de VEN-verboden aan:

  • het scheuren van permanent grasland is verboden in de gebieden van het VEN.

    Bescherming van graslanden in navolging van het landbouwbeleid.

    In het kader van de vergroening van het gemeenschappelijk landbouwbeleid werd in Vlaanderen de vergroeningsmaatregel ‘behoud blijvend grasland’ uitgewerkt. Elke land- en tuinbouwer die steun ontvangt, is verplicht om deze vergroeningsmaatregel na te leven.

    De vergroeningsmaatregel houdt een waarborg in dat het totale Vlaamse areaal blijvend grasland behouden blijft. Hierbij werd 2012 als referentiejaar gekozen. Het areaal blijvend grasland mag m.a.w. niet meer dalen dan 5% t.o.v. het areaal van 2012 of er komen strikte maatregelen om het areaal opnieuw op het niveau van het referentiejaar te brengen. Indien land- en tuinbouwers toch genoodzaakt zijn om areaal BG om te zetten dan moeten ze dit binnen het bedrijf compenseren met een nieuw areaal blijvend grasland.

    Bepaalde percelen ‘blijvend grasland’ zijn door de aanwezigheid van specifieke fauna en flora bovendien als ‘ecologisch kwetsbaar’ aangeduid. Deze aangewezen percelen ecologisch kwetsbaar blijvend grasland (EKBG) moeten absoluut behouden blijven in het kader van de Europese natuurwetgeving (Natura 2000) en dus beschermd worden.

    Hieruit volgt dat de percelen ‘blijvend grasland’ in principe nog omgezet kunnen worden; zolang het totale Vlaamse areaal op het niveau van 2012 blijft. Het areaal ‘ecologisch kwetsbaar blijvend grasland’ mag daarentegen absoluut niet afnemen en deze percelen kunnen dus niet omgezet noch geploegd worden. Op de percelen EKBG geldt bijgevolg een absoluut scheurverbod. Deze percelen worden voorgedrukt in de verzamelaanvraag vanaf 2015.

    Landbouwers krijgen bijgevolg via hun eenmalige perceelsregistratie (via het e-loket van Departement Landbouw en Visserij) duidelijke info over deze graslanden: wanneer zij op een perceel, aangeduid als EKBG, iets anders willen invullen dan grasland (bv. mais of aardappelen) dan krijgen ze een waarschuwing dat het grasland beschermd is. Daarnaast krijgen landbouwers ook hun percelen cartografisch te zien: EKBG's worden aangeduid met een rode arcering in stippellijn. De historisch permanente graslanden (HPG's, die beschermd zijn door art. 7 en 8 van het vegetatiebesluit) worden aangeduid met een rode volle arcering.