Ecologisch waardevol en klimaatbestendig bos op landbouwgrond

De kortste weg naar biodiversiteit en klimaatbestendig bos

In tegenstelling tot een oud bos, waar de bodem al eeuwenlang met bos is bedekt, moet er bij bebossing van landbouwgrond van nul worden gestart. Of zelfs onder nul als je weet dat intensief gebruikte landbouwgronden vaak vol met residuen van mest en pesticiden zitten, gecompacteerd zijn (ploegzool) en nauwelijks organisch materiaal bevatten.

Hoe creëer je dan snel een nieuw, klimaatbestendig bos van hoge ecologische waarde? 

  1. Bij voorkeur vindt bosuitbreiding plaats vlak naast bestaand oud bos.
  2. Activeer het bodemleven en doorbreek de ploegzool van de intesief bewerkte landbouwgrond om een goede start mogelijk te maken. Zaai hiervoor in met diepwortelende, niet woekerende gewassen die in de landbouw als tussenteelt worden gebruikt: haver, tarwes, japanse haver, boomspinazie, lupines, … 
  3. Vervolgens is er de keuze om aan te planten of de grond spontaan te laten verbossen. Het ontwerp van een beplanting kan kiezen voor aanplanten op rijtjes, recht of geslingerd, of in groepjes (min. 50 plantjes per groep bij bebossing) met tussen de groepjes ruimte voor bezaaiing of natuurlijke verjonging. Dit laatste leidt sneller tot een heterogene bosstructuur op bestandsniveau. Bovendien ontwikkelen natuurlijke zaailingen diepe penwortels, wat weer wat extra hulp is tegen extreme zomers. 
  4. Bij de boomsoortenkeuze kan op ‘veilig’ worden gespeeld en enkel worden gekozen voor inheemse doelsoorten. Met versnellende impact van klimaatsverandering zal een nieuw bos echter onder steeds moeilijker omstandigheden moeten opgroeien. Inheemse soorten kunnen zich in theorie in zekere mate aanpassen aan een veranderend klimaat via genetische adaptatie maar dit gaat veel trager dan de snelheid van de huidige klimaatsverandering. Voor de boomsoortenkeuze maken we daarom best gebruik van een terugvalscenario, waarbij bij steeds verslechterend klimaat meer afgeweken kan worden van een puur inheems boomsoortenpalet. We moeten dus vermijden om boomsoortenkeuze als een statisch gegeven te zien. 
  5. Bovendien moeten we ook meer aandacht besteden aan het creëren van gunstige randvoorwaarden om de jonge boompjes beter te laten groeien. Hiervoor kijken we naar de voordelen van pionier(boom)soorten zoals de cultuurpopulier. Want populier in combinatie met inheemse bomen en struiken levert twee keer zo snel
  • boommicrohabitats en dikke bomen, 
  • een structuurrijk bos met meerdere etages aanwezig, 
  • de vestiging van typische bosflora,
  • een ideaal bosklimaat
  • een gezonde bosbodem. 
  • en economische meerwaarde.

Dankzij populier is na amper 60 jaar habitatwaardig bos met een voorjaarsflora van oudbosplanten op landbouwgrond mogelijk! Indien het aangeplante bos tegen een oud bos gelegen is.