natuurbeheerZiekte van Lyme
“Opletten met teken”
Een bacterie (type spirocheet) die bij ons niet zeldzaam is en door teken wordt overgebracht. Ze kan grieperige verschijnselen veroorzaken. In het uiterste geval artritis en zenuwaandoeningen. Synoniemen zijn Tekenziekte, Lymes, Borreliose of Borreliosis.
De overbrengers zijn teken van het geslacht Ixodes. Ongeveer 10% van de teken in Europa zijn besmet met Borrelia. De bacterie wordt nauwelijks overgedragen van moederdier op het ei. De jonge teekjes zijn dus zelden besmettelijk, maar lopen de ziekte op door het zuigen van bloed bij zoogdieren die de bacterie dragen. Vandaar dat veel besmettingen in de vroege zomer vallen als de teken al ouder zijn. Telkens als een teek bloed heeft kunnen zuigen laten ze zich vallen, vervellen (dat doen ze twee keer) en hebben ze een nieuwe gastheer nodig. Zo wordt de ziekte verspreid. Na een maaltijd kan een teek een jaar verder zonder voedsel.
Besmetting
slechts 1 tot 3 % van de personen met een tekenbeet loopt de ziekte van Lyme op. We zien een gestage stijging in België, gaande van 42 gevallen in 1991, 300 gevallen in 1997, 975 in 2002 tot ongeveer 1500 in 2005.
Pas als een teek langer dan 8 uur vastgezogen zit is de er een kans op besmetting, omdat de bacterie zich pas kan vermenigvuldigen als de teek bloed heeft gezogen. De meeste mensen kennen echter het juiste tijdstip van bijten van de teek niet, dus ga er gewoon van uit dat elke beet besmettingskans heeft.
Symptomen
De ziekte is eerder asymptomatisch of beter, er is een waaier aan symptomen die zelden typisch zijn.
Een eerste symptoom treedt op 2 à 30 dagen na de beet, dus niet dezelfde dag . In ongeveer 60% van de gevallen ontstaat een rode, uitbreidende verkleuring van de huid waarbij de plaats van de beet terug lichter wordt. Verwar dit niet met de kleine rode verkleuring door de beet zelf (lijkt op muggenbeet). Dit is gewoon bij bijna alle beten het geval. Soms gaat de ringvormige vlek ook gepaard met griepachtige symptomen.
Het tweede symptoom, dat zich ook kan voordoen als de ringvormige vlek niet is opgetreden, zijn verspreide vlekken, vermoeidheid, neurologische problemen cardiale problemen en artritis. Dit is zeldzaam, slechts 15% van de gevallen en doet zich voor na enkele weken.
De derde fase komt pas maanden tot jaren na de infectie. Dit komt nog minder voor omdat de meeste mensen spontaan genezen na de eerste of tweede fase. Het bestaat uit persisterende artrose, vooral ter hoogte van de knie, en meer zelden neurologische problemen n huidletsels. Indien in dit statium ook niet ingegrepen wordt kan blijvende vermoeidheid, spierpijn en neurocognitieve problemen optreden. Dit heet de chronische ziekte van Lyme of post-Lymesyndroom en is erg lastig te behandelen.
Behandeling
Behandeling met antibiotica wordt aanbevolen vanaf het vroege stadium. Een lichte vorm van standaard antibiotica zoals tetracyclines zijn voldoende.
Patiënten met positieve bloedtest (hebben dus antilichamen), maar zonder klinische symptomen van de ziekte van Lyme moeten niet worden behandeld. Zij hebben de ziekte zelf overwonnen. Let op, er wordt geen weerstand opgebouwd, de ziekte kan meermaals opgelopen worden.
Preventie
Bij buitenwerk de huid te beschermen met lange mouwen, lange broekspijpen en gesloten schoenen. Zoveel mogelijk de lange vegetatie vermijden en op de paden te blijven. In verdachte gebieden wordt aangeraden het hele lichaam 's avonds na het werk te controleren op de aanwezigheid van teken.
Insectenwerende middelen zoals muggenmelk of Deet helpen niet.
Aangezien de besmettingskans vergroot bij een teek die langer aanwezig is moet die zo snel mogelijk worden verwijderd. Dat kan met een pincet of tekenpikker, een plaatje met een opening waar de teek in pas waarna hij kan worden losgetrokken van de huid. Gebruik geen vloeistoffen of andere hulpmiddelen. Gewoon de teek zonder draaien lostrekken is het beste. Ideaal wordt nadien ook de wonde ontsmet
De ziekte van Lyme is een erkende beroepsziekte in ons land. Dat betekent dus dat iemand die beroepshalve besmet wordt door een teek (bv. bos- en parkwachters, houtvesters, enz.) in aanmerking komt voor vergoeding door het Fonds voor Beroepsziekten. Voor ambtenaren die beroepshalve besmet worden, geldt een aangepaste regeling via de administratieve gezondheidsdienst van het ministerie van Volksgezondheid.
Informatie op gezondheid.be
http://www.gezondheid.be/index.cfm?fuseaction=art&art_id=47
Een folder op de site van het Vlaams Agentschap voor Zorg en Gezondheid
http://www.zorg-en-gezondheid.be/teken.aspx
Informatie van de overheid, afdeling Epidemiologie
http://www.iph.fgov.be/epidemio/EPINL/plabnl/lyme.htm