natuurbeheerOmslagpunt
“Van dichtstand naar stevig dunnen”
Het omslagpunt is het tijdstip waarop de beheerder tevreden is met de hoogte waarover de onderste takken van de bomen zijn afgestorven. Dan slaat het beheer om, van het bos dicht houden voor de natuurlijke stamreiniging, naar dunnen om de beste bomen te bevoordelen. Hierdoor kan met zo weinig mogelijk moeite veel waardevol hout geproduceerd worden.
Dikwijls wordt het omslagpunt gedefinieerd als het tijdstip waarbij de onderste takken afgestorven zijn tot op 2/5 van de te verwachte eindhoogte van de boom. Als een volwassen grove den 20 meter hoog zal worden, is het omslagpunt bereikt als de eerste levende takken zich op 8 meter hoogte bevinden. Daarboven zit dan nog een paar meters levende (groene) kruin. Hoe oud de bomen op dat moment zijn, doet er niet zo veel toe.
Het omslagpunt is een zeer belangrijk moment bij de toekomstboommethode. Vanaf dan zullen de concurrenten van de toekomstbomen gekapt worden waardoor deze laatste meer ruimte krijgen om te groeien. Wanneer er nog langer gewacht zou worden met het uitvoeren van de eerste dunning, zou men nog een langere stam zonder takken kunnen krijgen. Maar dit is niet meer gezond voor de boom omdat de kruin dan te klein zou worden. Bomen hebben hun kruin immers nodig om te kunnen overleven en te groeien.
Door het uitvoeren van dunningen komt er meer licht in het bos. Hierdoor zullen de onderste takken niet verder afsterven en zal de lengte van de takvrije stam niet meer toenemen. De toekomstboom behoudt dan een voldoende grote kruin en kan nog goed aan fotosynthese doen waardoor de stam snel dikker wordt.
Men komt aan het getal 2/5 omdat ongeveer 70% van het houtvolume en 90% van de waarde van een boom in de onderste 2/5 van een stam zit. Hogerop de stam staan er veel takken die de kwaliteit van het hout doen verminderen. Binnen in de stam zitten overgroeide takstompen en die zitten dichter tegen de oppervlakte naarmate ze hoger in de stam zitten. Erg waardevol kwaliteitshout zit dus toch alleen onderaan de stam.
Soms wordt er ook een ander getal dan 2/5 genomen. Op de Ardense plateaus neemt men het omslagpunt voor de beuk bij ¼ van de verwachte eindhoogte omdat de groeiomstandigheden (voornamelijk het klimaat) er voor de beuk minder geschikt zijn en daardoor het risico op rode kern verhoogt. In Noord-Frankrijk is men voor veel boomsoorten al tevreden met een takvrije stam van slechts zes tot zeven meter (eiken, es, esdoorn).