natuurbeheerNiche
“Beroep van een soort”
In een levensgemeenschap heeft elke soort zijn eigen plekje en zijn eigen functie. Dat eigen plekje wordt aangeduid als de habitat terwijl de taak en functie van een soort de niche van die soort wordt genoemd. Niche omschrijft hoe de soort gebruikt maakt van omgevingsfactoren als vochtigheid, voedseltype, nestgelegenheid. Bijgevolg hangt de niche van een soort heel nauw samen met de rol van deze soort in een ecosysteem.
Een soort die optimaal aangepast is aan een welbepaalde omgeving kan zich in dit gebied in stand houden en hierdoor deel uitmaken van dat ecosysteem. Bijvoorbeeld, door zijn manier van eten, het voedseltype dat het nuttigt. Dieren die eenzelfde soort voedsel nodig hebben maar dit bekomen in een andere omgeving vullen dezelfde niches in. Ze zijn echter geen concurrenten van elkaar want ze komen in een andere levensgemeenschap voor. Bijvoorbeeld: de ransuil en de bosuil. Beide dieren hebben dezelfde voedselvoorkeur, namelijk kleine zoogdieren, maar aangezien de ransuil jaagt op de overgang van veld naar bos en de bosuil in het bos, zijn beide dieren ondanks hun overeenkomende niche niet steeds uitsluitende concurrenten. In wat meer gedegradeerde landschappen waar de soorten elkaar minder kunnen ontlopen haalt dan de ene soort het van de andere, in dit geval de bosuil.
Onderscheid kan gemaakt worden tussen de 'fundamentele' niche van een soort en zijn 'gerealiseerde' niche. Een soort zou theoretisch zijn 'fundamentele' niche kunnen innemen indien er geen competitie of predatie zou bestaan én alle hulpbronnen overvloedig aanwezig zouden zijn. De werkelijke niche die een soort inneemt, zijn 'realisatie', duidt aan dat slechts een gedeelte van de hulpbronnen gebruikt wordt.
Een bekende stelling met betrekking tot het nicheconcept is het principe van de competitieve exclusie. Deze theorie stelt dat geen 2 soorten met een identieke niche samen kunnen voorkomen in eenzelfde levensgemeenschap doordat beide soorten dan in competitie treden met elkaar. Bijgevolg zal van deze twee soorten er uiteindelijk minstens één zich moeten aanpassen, of uitsterven. Is de overlap tussen beide soorten kleiner, beiden gebruiken niet alle essentiële levensvereisten gemeenschappelijk maar nuttigen vb. slechts gedeeltelijk hetzelfde voedsel, dan is het naast elkaar voortbestaan wel mogelijk.