natuurbeheerNatuurdoeltype
“Wat is het doel van ons beheer?”
Een natuurdoeltype is een nagestreefd ecosysteem, of iets langer maar hetzelfde betekenend: " een nagestreefde combinatie van abiotische en biotische kenmerken op een bepaalde ruimtelijke schaal".
Het is meestal goed omschreven qua biodiversiteit en abiotiek en heeft een zekere mate van natuurlijkheid als kenmerk. In het beheer streeft men dus naar een op voorhand vastgesteld natuurdoeltype. De term natuurdoeltype wordt eerder in Nederland gebruikt terwijl in Vlaanderen natuurtype gangbaar is.
Natuurdoeltypen dienden de basis te vormen voor de realisatie van de Ecologische Hoofdstructuur.
Er worden in totaal 132 van dergelijke natuurdoeltypen onderscheiden. Elk
natuurdoeltype werd zo geformuleerd dat de bijdrage voor de biodiversiteit en de graad van
natuurlijkheid er duidelijk in verwerkt is. De bijdrage ten aanzien van de biodiversiteit werd ondermeer gerealiseerd door het onderscheiden van doelsoorten. Deze werden gekozen op basis van nationale (bedreiging of zeldzaamheid) en internationale (betekenis van Nederland voor het behoud van de soort, vb via de Habitatrichtlijn) overwegingen.
Daarnaast werd nagekeken welke de natuurlijke processen zijn die de variatie aan landschappen bepalen. Voorbeelden van processen die een grote invloed hebben, vooral op de vegetatiestructuur, zijn o.a.: stromende oppervlaktewater, grote grazers, vuur, stagnerend zout water,… Er werd voor dergelijke natuurlijke processen nagegaan hoe de mens daar in het beheer op kan inspelen. Hieruit ontstonden 4 beheersstrategieën, gebaseerd op de intensiteit van de menselijke beïnvloeding.
Gekoppeld hieraan werden de natuurdoeltypen geordend in 4 hoofdgroepen, corresponderend met de 4 beheersstrategieën:
1) nagenoeg-natuurlijke eenheden, waar grootschalige landschapsvormende processen
ongestoord verlopen;
2) begeleid-natuurlijke eenheden, waar menselijke beïnvloeding plaatsvindt op de
landschapsvormende processen;
3) half-natuurlijke eenheden, waar specifieke successiestadia bevorderd worden door
middel van kleinschalig beheer;
4) multifunctionele eenheden, waar meekoppeling plaatsvindt met andere gebruiksfuncties
van het gebied. Deze groep wordt onderverdeeld in 2 subgroepen (4A en 4B) op basis
van het min of meer specifiek zijn van de natuurwaarden voor het betreffende
medegebruik (4A) of de lagere kwaliteit van de natuurwaarden door het medegebruik
(4B).
Omwille van grote regionale verschillen met betrekking tot potenties voor natuur in
Nederland, werd een differentiatie van het stelsel doorgevoerd naar de 9 fysisch-geografische
regio's die in Nederland worden onderscheiden. Deze zijn gebaseerd op kenmerken van de
geomorfologie, de hydrologie en de bodem. De onderverdeling in deze 9 regio's, samen met
de 4 onderscheiden beheersstrategie_n resulteerde in een matrix waarin de 132
natuurdoeltypen kunnen worden geplaatst.