natuurbeheerNatuurdecreet
“Wetten en regels omtrent natuur”
Door middel van het Decreet betreffende het natuurbehoud en het natuurlijk milieu, zoals het natuurdecreet of het decreet natuurbehoud officieel heet, legt het Vlaamse Parlement de wetten en regels vast die betrekking hebben op de Vlaamse natuur. De basisdoelstellingen van het decreet zijn de bescherming, de ontwikkeling, het herstel en het beheer van de natuur. De handhaving van een minimale milieukwaliteit en de bewustmaking van de bevolking zijn eveneens doelstellingen die zijn opgenomen in dit decreet.
Het natuurdecreet legt enkele basisprincipes op die iedereen moet volgen met betrekking tot het natuurbehoud. De belangrijkste principes zijn het standstill beginsel en de zorgplicht. Door toepassing van het eerste basisprincipe probeert men er voor te zorgen dat de kwaliteit van de natuur en het milieu niet meer achteruitgaat. De zorgplicht betekent dat iedereen moeite moet doen om zo weinig mogelijk schade aan te brengen aan natuurelementen als er bijvoorbeeld werken worden uitgevoerd. Sterker zelf, als je redelijkerwijze kan weten dat je tijdens een activiteit schade berokkent aan de natuur en je kan die schade vermijden door op een andere manier te werk te gaan dan ben je strafbaar indien je niet kiest voor het onschadelijk alternatief.
Het natuurdecreet is volgens een logisch stramien opgebouwd:
Art. 2 bevat heel wat definities, er wordt onder meer vastgelegd wat men verstaat onder natuur. Dit is noodzakelijk zodat er bij eventuele overtredingen van de wet, geen discussie kan ontstaan over het feit of het natuurdecreet van toepassing is of niet. Landbouwgewassen, landbouw- en huisdieren worden volgens dit decreet niet tot de natuur gerekend.
Art. 3 tot 5 regelen enkele zaken in verband met officiele instellingen die instaan voor (een deel van) het natuurbeleid
Art. 6 tot 12 gaan over de doelstelling en de planning van het beleid, onder meer over het natuurrapport en het natuurbeleidsplan
Art. 13 tot 16 behandelen de mogelijke maatregelen om de doelstellingen in verband met natuurbehoud van dit decreet te behalen.
Art. 17 tot 50 regelen het gebiedsgericht beleid van de Vlaamse Overheid. In deze artikels worden de regels vastgelegd betreffende het VEN (Vlaams Ecologisch Netwerk), het IVON (Integraal Verwevend en Ondersteunend Netwerk), de natuurreservaten, de speciale beschermingszones (SBZ: Habitatrichtlijngebieden en Vogelrichtlijngebieden), verwerving van terreinen, natuurinrichting en natuurrichtplannen. Verder worden ook maatregelen opgelegd voor de bescherming van het natuurlijk milieu.
Art. 51 tot 52 leggen de regels vast over de bescherming van dieren en planten, alsook over vergoedingen van schade aan bijvoorbeeld landbouwgewassen die zijn veroorzaakt door beschermde dieren. Tot nu toe worden inheemse planten nog altijd beschermd door een Belgische wet uit 1976, terwijl bepaalde in het wild levende inheemse diersoorten, die niet onder de toepassing vallen van de wetgeving op jacht, riviervisserij en vogelbescherming, beschermd worden door een Belgische wet uit 1980. Het is dus niet zo dat elke soort die voorkomt op de Rode lijst ook effectief beschermd is.
Art. 53 tot 55 gaan over de rol van de provincies en gemeenten (zie Gemeentelijk Natuur Ontwikkelingsplan) en over de invulling van de natuureducatie.
Art. 56 tot 57bis regelen mogelijke afwijkingen van de in de voorgaande artikels vastgelegde zaken
Art. 58 tot 62 gaan over het toezicht op het naleven van het decreet en over mogelijke straffen indien dit niet gebeurt.
Net zoals het bosdecreet is ook het decreet natuurbehoud verder in uitvoering gebracht door uitvoeringsbesluiten. Zo heb je o.m. uitvoeringsbesluiten omtrent de natuurreservaten waarin o.m. uitgewerkt wordt hoe een terrein als natuurreservaat erkend kan worden door de minister van leefmilieu.
Momenteel (2006) is er nog maar één omzendbrief uitgevaardigd in toepassing van het natuurdecreet. Het is dan wel een bijzonder lijvig document geworden dat tal van bepalingen uit het natuurdecreet, in het bijzonder deze omtrent wijzigingen van vegetatie, verduidelijkt. Gezien deze omzendbrief uitgevaardigd is in 1998 en het decreet reeds diverse malen gewijzigd werd is een revisie van deze omzendbrief wel gewenst.
Gekoppeld aan het natuurdecreet worden ook regelmatig ministriële besluiten genomen. Het zijn beslissingen waarbij de Vlaamse regering de minister bevoegd voor leefmilieu heeft gemachtigd (toegestaan) om autonoom te beslissen. Een erkenning van een natuurreservaat bijvoorbeeld wordt goedgekeurd door de minister van leefmilieu en niet door de voltallige Vlaamse regering.
Ook bij de natuurregelgeving geldt dat je die enkel correct kan toepassen als je ook kennis hebt van andere wetgevingen. Zo is er een sterke impact van het meststoffendecreet op de regels en doelstellingen van het decreet natuurbehoud. Ook in de natuurwetgeving zijn nog enkele oude bepalingen uit de oude federale wet op het natuurbehoud van 1973.
zie http://www.codex.vlaanderen.be voor de volledige tekst van het decreet, zijn uitvoeringsbesluiten, enkele belangrijke ministriële besluiten en de omzenbrief.