natuurbeheerInteelt
“Verwanten planten zich voort”
Wanneer naaste verwanten zich samen voortplanten en er daardoor den homozygotie toeneemt is er sprake van inteelt. Dit wordt voorgesteld door de inteeltcoëfficient F. Hoe hoger dit getal, hoe meer inteelt.
De kans op inteelt vergroot naarmate een populatie kleiner wordt. In veel gevallen is gebleken dat inteelt tot allerlei problemen leidt, zoals een minder nakomelingen, verminderde groei, lagere levensverwachting en een verhoogde vatbaarheid voor ziektes. Aangezien inteelt vooral voorkomt in kleine populaties, maar zelf ook zorgt voor minder en minder levenskrachtig nageslacht, houdt het systeem zichzelf in stand.
Bij inteelt lijkt het genetisch materiaal van de ouders op elkaar. Omdat de genen van de nakomelingen afkomstig zijn uit een beperkte voorraad, vergroot de kans dat slechte eigenschappen tot uiting komen. Hoe dat precies komt, leest u hieronder.
Elk gen zorgt voor een bepaald kenmerk, zoals haar- of oogkleur, lengte en geslacht. Elk kenmerk heeft verschillende uitingsvormen. Elke uitingsvorm noemt men een 'allel'. Zo zijn mogelijke uitingsvormen of allelen voor het kenmerk oogkleur groen, blauw en bruin. Bij soorten die zich geslachtelijk voortplanten, heeft elk individu voor elk gen (elk kenmerk) twee allelen (twee uitingsvormen) in zich, namelijk één van elke ouder.
Zijn de allelen gelijk, dan zegt men dat het individu voor dat kenmerk 'homozygoot' is, bijvoorbeeld waneer een kind van beide ouders de eigenschap 'blauwe ogen' heeft meegekregen. Is dat niet het geval, dan is het individu 'heterozygoot' voor een bepaald kenmerk.
Als een individu homozygoot is voor een bepaald kenmerk, zal dat kenmerk doorgaans ook tot uiting komen. Het kind uit het vorige voorbeeld zal dan effectief blauwe ogen hebben. Er zijn echter kenmerken waarbij omgevingsfactoren ook en rol spelen. zo kan iemand homozygoot zijn voor het kenmerk 'vetzucht', maar door voedselschaarste toch niet dik worden.
Als een individu heterozygoot is voor een bepaald kenmerk, zijn er verschillende mogelijkheden. Een van de allelen kan dominant zijn en zal dan tot uiting komen. Het allel dat niet tot uiting komt, noemt men dan recessief. Zo is voor het gen 'oogkleur' het allel 'bruin' dominant en 'blauw' recessief. Mensen die die beide allelen bezitten, zullen dus in de regel bruine ogen hebben. Twee allelen kunnen ook co-dominant zijn, en de drager zal dan eigenschappen van beide allelen bezitten. Zo kunnen sommige gisten zowel fructose als glucose (twee suikers) als voedselbron gebruiken, terwijl andere individuen slechts één van beide kunnen verteren. Tenslotte kunnen twee allelen ook onvolledig dominant zijn. De drager van dergelijk allelen zal dan een uitingsvorm hebben die ergens tussen de twee ligt. Een voorbeeld hiervan zijn planten met een allel 'rode bloemen' en een allel 'witte bloemen', die uiteindelijk roze bloemen hebben.
Inteelt zal ertoe leiden dat het aantal homozygote exemplaren in de populatie toeneemt. Want aangezien het genetisch materiaal van beide verwante ouders sterk op elkaar lijkt, stijgt de kans dat ze dezelfde allelen aan hun nakomelingen doorgeven. Het is gebleken dat veel allelen die tot ongunstige eigenschappen leiden, recessieve allelen zijn. (Het gaat dan uiteraard niet om onschuldige zaken zoals oogkleur, maar om vatbaarheid voor ziektes etc.) Ze kunnen dus enkel tot uiting komen, wanneer ze niet samen voorkomen met een ander dominant allel, dat wil zeggen wanneer ze voorkomen in een homozygoot exemplaar dat van beide ouders het recessief allel heeft overgeërfd.